Kilkakrotnie wspominałem już, że lubię wszelkiego rodzaju bestiariusze; zaznaczam to w opisie chyba każdej recenzji dodatku opisującego nowe monstra do jakiegoś systemu.

Spośród posiadanych przeze mnie bestiariuszy pokaźną część, jeśli nie większość, stanowią suplementy do trzeciej edycji D&D, tudzież przeznaczonych do niej settingów - są wśród nich lepsze i gorsze, są zbiory monstrów rozmaitego kształtu i rodzaju jak też podręczniki ukierunkowane na jeden tylko rodzaj potworów (jak Encyklopedia Diabłów i Demonów). Prawdę powiedziawszy nie spodziewałbym się, że autorzy tego typu dodatków będą w stanie wymyślić podręcznik, który by mnie zaskoczył, stworzyć jakiś oryginalny koncept i na jego podstawie opracować bestiariusz naprawdę inny niż wszystkie.

Okazało się jednak, że dopuściłem się ciężkiego grzechu pychy, bowiem twórcy z wydawnictwa Green Ronin Publishing swoim pomysłem - muszę przyznać, chyląc przed nimi czoła - genialnym w swej prostocie, kompletnie zbili mnie z pantałyku, pisząc bestiariusz, który tak naprawdę nie opisuje właściwie potworów. Choć pozornie wydaje się to być niemożliwe, a poza tym nie do końca jest prawdą, to Advanced Bestiary, o nim tu bowiem mowa, daje Mistrzom Gry znacznie więcej niż zwykłe zbiory rozmaitych potworów. Bowiem, choć zawiera szczegółowe statystyki ponad setki monstrów, to nie one tak naprawdę stanowią jego treść. Spytacie - jak to możliwe?

Autor podręcznika, Matthew Sernett, rozwija w nim jedną z najlepszych, a równocześnie najmniej chyba wykorzystywanych innowacji, jakie przyniosła ze sobą trzecia edycja D&D - szablony. Wprawdzie znakomita większość wydawanych bestiariuszy, zarówno tych opublikowanych przez Wizards of the Coast (Księga Potworów I i II, Potwory Faerunu, etc.) jak i całą masę innych wydawnictw zawiera przynajmniej po kilka nowych szablonów, to są one jedynie materiałem dodatkowym, traktowanym conajwyżej jako uzupełnienie zasadniczej treści bestiariusza, jaką są opisy różnorakich potworów; jak dotąd nikt nie pokusił się o stworzenie podręcznika w całości poświęconego szablonom. O ile się orientuję, Advanced Bestiary jest pierwszym tego typu podręcznikiem, i mogę jedynie wyrazić nadzieję, że jego ewentualni naśladowcy bądź następcy będą prezentowali równie wysoki poziom.

Pierwszy rozdział dodatku, Potworne Narzędzia, prosto i przystępnie tłumaczy czytelnikowi, jak należy stosować szablony, jak w sensowny i logiczny sposób można fabularnie uzasadnić ich istnienie, jak nakładać na stworzenie więcej niż jeden szablon i wreszcie - jak tworzyć własne szablony. Mistrzowie Gry pragnący wzbogacić bestiarium wykorzystywane w swoich kampaniach bez konieczności wymyślania nowych potworów od zera z pewnością docenią zamieszczone tu porady, sugestie i propozycje, pomagające im też w bezproblemowym wykorzystaniu zawartości drugiej części podręcznika.

Ta zaś, zatytułowana Szablony od A do Z, przynosi z górą setkę rozmaitych szablonów, które Mistrz Gry może nałożyć na rezydentów posiadanych przez siebie bestiariuszy, nadając doskonale znanym potworom nowe moce i zdolności. Każdy z nich wzbogacony jest o kompletny opis przykładowego stworzenia, niektóre zawierają także opcjonalne lub dodatkowe wersje szablonu, pozwalając na jeszcze większą różnorodność i dodatkowo zwiększając ilość dostępnych Mistrzowi Gry opcji. Sporym ułatwieniem w wykorzystaniu zamieszczonych tu szablonów jest także przypisanie każdemu z nich liczby od 1 do 3 określającej, jak łatwy jest w użyciu konkretny szablon, co pozwoli już na pierwszy rzut oka odróżnić te lekkie, łatwe i przyjemne od tych, których zastosowanie może wymagać dodatkowej pracy.

Oprócz znanych nam z Księgi Potworów dwóch rodzajów szablonów - odziedziczonych / wrodzonych (inherited) i nabytych (acquired), podręcznik wprowadza nowy ich typ - szablony stworzone (created) - oznaczają one mechaniczne istoty zbudowane na obraz i podobieństwo żywych stworzeń i odznaczające się wieloma cechami swoich pierwowzorów. Wszystkie te trzy rodzaje reprezentowane są przez całe tuziny konkretnych szablonów i przykładowych ich zastosowań na konkretnych stworach, które bez wątpienia wystarczą Mistrzom Gry na wiele, wiele sesji - same szablony modyfikują Skalę Wyzwania od -4 do +6, zaś opisane tu potwory mogą stanowić równorzędnych przeciwników nawet dla drużyn na epickich poziomach, nie ma więc obawy, że wyczerpią się one zbyt szybko. (Wszystkie one wygodnie uszeregowane zostały w stosownych Dodatkach zamykających podręcznik.)

Prawdę powiedziawszy, nie przypuszczam, by te szablony i potwory wyczerpały się kiedykolwiek i szczerze wątpię, by jakikolwiek Mistrz Gry wykorzystał choćby połowę z przedstawionych tu stworzeń. Oczywiście bogactwo i różnorodność trudno uznać za wadę podręcznika, tym bardziej, że chyba w założeniu z jego zawartości należy korzystać wybiórczo i z dużą rozwagą - zwłaszcza, gdy któryś z opisanych szablonów wykorzystamy nie na potworze, a na postaci gracza.

Niezależnie od tego, jak ostatecznie Mistrz Gry użyje zawartości tego podręcznika, z pewnością znakomicie może on ubarwić jego sesje, dzięki odpowiednim szablonom z pozoru doskonale znani przeciwnicy mogą zaskoczyć nawet bardzo doświadczonych graczy, którzy na dedekowych bestiariuszach zjedli zęby.

Recenzując podręcznik, choćbym był nim bezgranicznie zachwycony, nie mogę nie wspomnieć o błędach i niedopatrzeniach, jakich dopuścili się jego autorzy. Na szczęście w tym przypadku nie jest to nic, co w znaczącym stopniu wpływałoby na odbiór dodatku czy zmniejszało jego użyteczność - w kilku przypadkach modyfikatory Skali Wyzwania wydają się być niedopasowane do zdolności, jakie dają konkretne szablony, ponadto widać, że autor korzystając z opcji kopiuj / wklej przy opisach mocy niektórych szablonów i istot nie zadał sobie trudu dokładnego ich wyedytowania, co w paru miejscach jest aż nazbyt widoczne. Oczywiście są to drobne kwestie, jednak sprawiają one, że końcową ocenę podręcznika zmuszony jestem obniżyć do piątki z minusem.

Czytelników na pewno ucieszy natomiast fakt, że zarówno cały rozdział pierwszy dodatku, jak i wszystkie zamieszczone w rozdziale drugim szablony objęte są OGL-em, dzięki czemu być może już wkrótce zobaczymy je wykorzystane w innych suplementach; dodatkowym plusem jest umieszczenie niektórych z nich jak i dodatkowych szablonów na stronie wydawcy - już po tej niewielkiej próbce można zorientować się, jaki jest ogólny poziom podręcznika, a przy okazji na najbliższej sesji zaskoczyć graczy nowym, niespodziewanym obliczem jakiegoś doskonale znanego im potwora.

Dziękujemy wydawnictwu Green Ronin Publishing i firmie Osseum Entertainment za udostępnienie podręcznika do recenzji.