Już od prehistorycznych czasów ludzie traktowali swych zmarłych z czcią i szacunkiem. Nieboszczyków grzebano wraz z bronią i narzędziami wierząc, że będą im one potrzebne także w przyszłym życiu.

Gdy najdawniejsze plemiona urządzały pochówek swym władcom, do ich grobów prócz osobistych rzeczy składano także bogate skarby, a nierzadko również rytualnie pozbawione życia wierzchowce, żony i niewolników. Przez niezliczone stulecia konstruktorzy kurhanów starali się jak najlepiej zabezpieczyć zmarłych i ich dobytek przed bezbożnymi rabusiami, podczas gdy włamywacze czyhający na suty łup bez wahania podejmowali trud przełamania wszelkich zabezpieczeń, by zdobyć drogocenną zawartość grobowych komnat.

Nie inaczej jest także w rozmaitych systemach fantasy. Niejedna warhammerowa drużyna miała w swoich szeregach postacie parające się mało chlubną profesją hieny cmentarnej, również w innych grach fabularnych spod znaku magii i miecza bohaterowie nadspodziewanie często penetrują w poszukiwaniu skarbów starożytne kurhany i mauzolea.

Mistrzowie Gry pragnący włączyć do swych kampanii pradawne nekropolie pełne zapomnianych sekretów, morderczych pułapek i nieprzebranych skarbów mogą sięgnąć po wydany przez firmę Fast Forward Entertainment podręcznik Treasure Quests: Tombs of Ra. Choć w założeniu przeznaczony do wykorzystania w trzecioedycyjnym D&D, po niewielkich modyfikacjach opisane w nim grobowce można z powodzeniem przenieść w realia praktycznie dowolnego innego systemu fantasy.

Liczący ponad 120 stron dodatek opisuje legendarną Dolinę Królów, miejsce ostatniego spoczynku niezliczonych władców i bohaterów. Spośród setek znajdujących się tam grobowców szczegółowo przedstawione zostało trzydzieści, jednak autorzy zawarli tu również cenne wskazówki, pozwalające prowadzącym w szybki i łatwy sposób stworzyć własne, niepowtarzalne mauzolea i katakumby.

Otwierająca podręcznik Legenda Doliny to historia jednego z rabusiów, którzy w poszukiwaniu bajecznych skarbów rzucili wyzwanie grobowcom Doliny Królów - zręczny Mistrz Gry z łatwością może wykorzystać przedstawione tu sytuacje i opisy w tworzonych przez siebie przygodach rozgrywających się w starożytnej nekropolii.

Wprowadzenie z kolei przybliża czytelnikowi historię monumentalnego cmentarzyska, daje również niezwykle przydatne rady dotyczące konstruowania kampanii rozgrywających się na jego terenie, oraz - o czym wspominałem już wcześniej - konstruowania własnych grobowców. W tym rozdziale znajdziemy także mapę Doliny wraz z zaznaczonymi na niej grobowcami opisanymi w kolejnych fragmentach podręcznika.

Nim jednak dojdziemy do bardziej szczegółowych informacji o poszczególnych miejscach spoczynku królów i bohaterów, możemy zapoznać się z tabelami Losowych Spotkań, przerażającymi Nowymi Potworami zamieszkującymi Dolinę (niektóre z nich są naprawdę ciekawe i oryginalne), a także nową Klasę Prestiżową. Ta ostatnia to Poszukiwacz Grobowców, łączący w sobie pewne cechy uczonego, łotrzyka i niezwykłe, unikalne zdolności niedostępne dla innych profesji. Niestety, muszę stwierdzić, że niespecjalnie przypadł mi on do gustu - nazbyt wąską specjalizacja czyni go użytecznym tylko w dość specyficznych warunkach, choć niewątpliwie wielu czytelnikom mógłby on odpowiadać - kto z nas nie ekscytował się przygodami Indiany Jonesa i Lary Croft?

Następne rozdziały to już samo sedno podręcznika - opisują one kolejno poszczególne części nekropolii, i znajdujące się w nich grobowce. Zewnętrzna Dolina to właściwie nic więcej jak ukryte wejście do starożytnego cmentarzyska, brama strzegąca niepowołanym dostępu do jego legendarnych skarbów. Niższa Dolina skrywa doczesne szczątki królów i bohaterów w pradawnych opowieści - choć dla postaci na niższych poziomach pułapki i strażnicy broniący dostępu do opisanych tu grobowców mogą stanowić nie lada wyzwanie, nawet średnio doświadczeni bohaterowie poradzą sobie z nimi bez większego problemu.

Dużo bardziej ekscytująca będzie dla nich natomiast wyprawa do któregoś z grobowców umieszczonych w Bocznej Dolinie - pułapki są tu bardziej śmiertelne, strażnicy - bez porównania potężniejsi, ale też skarby ukryte w Niższej Dolinie nie mogą się żadną miarą równać z tymi, jakie schowano tutaj.

W Wyższej Dolinie opisano zaledwie kilka grobowców, jednak bogactwa, jakie można w nich znaleźć, przechodzą wszelkie wyobrażenie. Paradoksalnie, ta część dodatku wydaje mi się najsłabsza ze wszystkich. Lokacje przeznaczone dla postaci na wysokich (a nawet epickich) poziomach powinny zawierać jakąś iskrę oryginalności, czegoś unikalnego i niezwykłego - mnożenie pułapek i coraz potężniejszych monstrów (olbrzymy - wampiry to chyba jakaś kompletna pomyłka) strzegących kolejnych skrzyń złota było w moim mniemaniu zwykłym pójściem na łatwiznę. Jedynym ciekawym pomysłem, jaki tu zawarto, było zamieszczenie wskazówek i tropów pozwalających rozbroić niektóre z zabezpieczeń w ostatnim grobowcu w miejscach ostatniego spoczynku władców pochowanych w Niższej i Bocznej Dolinie.

Na koniec podręcznika zostaje nam lektura OGL i reklamy innych dodatków opublikowanych przez firmę Fast Forward Entertainment.

W sumie Treasure Quests: Tombs of Ra zawiera wszystko, czego moglibyśmy się spodziewać po produkcie tego wydawnictwa - na plus trzeba zaliczyć mu dobre wykonanie i sporo ciekawych pomysłów dających się łatwo zaadaptować do praktycznie dowolnego settingu fantasy, na minus natomiast - irytujące momentami przeoczenia korektorskie (błędy w oznaczeniach map, niespójne wartości obrażeń, Klasy Pancerza i Wytrzymałości potworów) oraz nazbyt liberalne podejście do licencji Wizardów (dość nadmienić, iż wśród bohaterów spoczywających w Dolinie Królów znajdziemy kapłanów Pelora i Ogmy). Zalety jednak (do których należy także dodać przyjemną dla oka i spójną oprawę graficzną dodatku) zdecydowanie przeważają nad wadami. Podręcznik oceniłbym na czwórkę, może z małym minusem. Czy to dość, by po niego sięgnąć, zostawiam już do oceny czytelnikom.

Dziękujemy wydawnictwa Fast Forward Entertainment za udostępnienie podręcznika do recenzji.