Na podstawie filmów (a ja osobiście nie uznaję twórczości apokryfistów, która jest delikatnie mówiąc bałamutna) nie można dokładnie opisać ustroju politycznego zarówno Republiki, jak i Imperium. Niemniej jednak można spróbować przedstawić pewien zarys.

Stara Republika była najprawdopodobniej luźną konfederacją suwerennych państw. Jedynymi instytucjami republikańskimi był Senat pełniący zarówno rolę władzy ustawodawczej, jaki i wykonawczej i sądowniczej oraz Zakon Jedi pełniący funkcję "ramienia" Senatu. Do Senatu należeli przedstawiciele poszczególnych państw (najprawdopodobniej obowiązywała zasada jedno państwo to jeden głos, choć nie można wykluczyć, że waga głosu mogła być proporcjonalna w stosunku do liczby ludności, siły gospodarki itp.). Poszczególne państwa płaciły podatki na utrzymanie tych instytucji - kwestią pozostaje, czy była to stała suma, czy np. jakiś procent dochodów. Odnosząc się do sytuacji na Ziemi można powiedzieć, że Republika leżała gdzieś pomiędzy ONZ a taką np. Konfederacją Szwajcarską.

Należy podkreślić, że Senat i Jedi nie ingerowali w sprawy wewnętrzne poszczególnych państw - każde państwo mogło mieć własny ustrój, walutę (mogło oczywiście przyjąć kredyty republikańskie, ale mogło również używać ich wyłącznie w handlu zagranicznym) itd. Poszczególne państwa mogły ponadto utrzymywać dwustronne stosunki dyplomatyczne i konsularne.

Ciekawą kwestią pozostają państwa nie należące do Republiki - najprawdopodobniej w całej galaktyce było niewiele takich tworów i były to wyłącznie państwa o silnych tendencjach izolacjonistycznych, które na dodatek nie były w konflikcie z sąsiadami; przykłady to Kamino czy państwo Huttów. W innych wypadkach wstąpienie do Republiki dawało wymierne korzyści (pomoc Jedi, możliwość głosu w Senacie) przy niewielkich kosztach.

W miarę rozwoju gospodarczego i społecznego taki system stawał się coraz bardziej czynnikiem hamującym i powszechna stała się opinia, że sytuacja dojrzała do wprowadzenia państwa unitarnego z normalną władzą centralną i jednolitym ustrojem. Konflikt toczył się zaś tylko o to, czy to powinna być ewolucja, czy też rewolucja (senator Palpatine był zwolennikiem tej opcji).

Imperium zatem było państwem, w którym wprowadzono silną władzę centralną, jednolitą administrację itd. Najprawdopodobniej do Imperium wcielono wszystkie państwa dotąd niezależne (warto zwrócić uwagę na różnice w statusie Tatooine w E4 a E1).

Imperator Palpatine tworząc armię i administrację dość skutecznie zdobył poparcie. Mianowicie po pierwsze dał możliwość kariery i awansu szerokim rzeszom ludności na różnych planetach (w E4 Luke chce wstąpić do Akademii Imperialnej) a po drugie doprowadził do ożywienia gospodarczego (produkcja zbrojeniowa spowodowała liczne zamówienia, a jednolite prawodawstwo ułatwiło handel). Imperium było klasycznym państwem autorytarnym (ale nie totalitarnym w prawidłowym rozumieniu tego słowa).

Rebelia wybuchła dopiero po około 20 latach, kiedy stało się jasne, że Imperator niedługo umrze (w końcu był starcem), minęła euforia po jego reformach i negatywne skutki jego polityki stały się widoczne (brak demokracji). Poza tym Rebelia nigdy nie odwoływała się do tradycji Starej Republiki i najprawdopodobniej jej celem było przejęcie władzy w Imperium a potem przekształcenie go w Nową Republikę a nie jego demontaż.

Sytuacja po śmierci Imperatora najprawdopodobniej przedstawiała się tak, że władze Rebelii odwołując się do braku następcy Palpatine'a i bycia dawnymi senatorami przejmują władzę nad administracją Imperium ("Umarł cesarz, niech żyje cesarz."). Potem proklamują Nową Republikę, wprowadzają Senat jako organ ustawodawczy (w miejsce Imperatora), łagodzą politykę wewnętrzną itd. Nowa Republika zatem najprawdopodobniej pozostanie państwem unitarnym, z tym że przekształci się w federację na wzór np. USA.