NECRONOMICON *

Lovecraft sam wymyślił tę nazwę. Jak pisze w jednym ze swoich listów, słowo przyszło mu na myśl podczas snu. Nie znaleziono żadnego dowodu na to, że nazwa ta znana była przed nim, więc jako pewnik należy przyjąć, że jest ona jego autorstwa. Pochodzenie jest zatem niedwuznaczne, ale źródłosłów przynosi już więcej kłopotów. Większość tłumaczy tytuł "Necronomicon" (Necronomicon, l.p.; Necronomica, l.m.) jako "Book Of The Dead Names" (księga umarłych imion lub księga imion zmarłych). Jest to jednak błędne tłumaczenie. Oto jak różni badacze starają się przetłumaczyć tytuł księgi:

Z języka greckiego:

nekros - nekros (umarły, martwy, zwłoki).

onoma - (imię, tytuł, rzeczownik); połączenie z "ikon" jest błędne, gdyż właściwa tu końcówka to "onomat-"; np. onomatomania (obsesja na punkcie słów bądź imion).

onyma - onyma (imię); np. pseudonim, anonim etc.

nomen (łac.; nomin-) - również błędne i niemożliwe do zastosowania.

Lub:

nekros

nomikon - "księga imion"; takie słowo nie istnieje.

Sam Lovecraft w "Historii Necronomiconu":

nekros - nekros (zwłoki, umarły, zmarły).

nomos - nomos (prawo).

eikon - eikon (obraz, wizerunek).

Przypisanie greckiemu tytułowi arabskiego autora nie dziwi. Była to w dawnych czasach powszechna praktyka, np. księga Ptolemeusza "Megale Syntaxis Tes Astronomias" jest bardziej znana pod arabskim tytułem "Almagest" (prawidłowo: Tabrir al. Maghesti), który powstał po błędnym przetłumaczeniu. Wiele klasycznych dzieł znamy tylko dzięki temu, że to Arabowie ocalili je od zapomnienia. HPL był na dobrej drodze, wychodząc od "nomos", ale błędnie poprowadził to do "eikon".

Źródłosłów "nom-" pochodzi z rodziny słów, w której znajduje się m.in. czasownik "nemein" - nemein (rozdzielać, wklejać, radzić sobie), rzeczownik "nomos" - nomos (prawo, używanie, zwyczaj) i kombinowana forma "nomia" (rozdzielanie, umawianie się), której używa się w nazewnictwie takich nauk jak astronomia. Wydaje się, że właśnie to ostatnie najtrafniej odnosi się do nazwy Lovecrafta, sugeruje naukowe badania nad  zmarłymi. Według tej interpretacji, taka nauka nazywałaby się nekronomia.

Jest i druga możliwość - tłumaczenie tytułu jako "Zwyczaje umarłych". Jeszcze inni proponują, wywodząc źródłosłów "nom-" od takich greckich słów, jak "okolica" i "(polityczny) dział", tłumaczyć Necronomicon jako "Przewodnik [księga] po Okolicach [zamieszkanych przez] Umarłych". Następna możliwość związana jest ze słowem "-nomia" (kierownictwo, kontrola), tak jak ekonomia, ekonomika, czyli arystotelesowska "sztuka zarządzania domem, gospodarstwem domowym", co daje nam kolejne tłumaczenie - "Kierowanie umarłymi". Jak można zauważyć, nie jest to zbyt odległe wyobrażenie od tego, jakie miał o swej księdze sam autor w pierwszych opowiadaniach, w których się pojawiła ("The Festival" i "The Hound").

Ostatnia z proponowanych wersji wychodzi z połączenia nie trzech, a dwóch wyrazów: "nekros" (umarły) i "nomikos" (prawnik), ale propozycja tłumaczenia Necronomiconu jako "Księgi zmarłych prawników" nie wydaje się właściwa.

Badacz S. T. Joshi w swoim posłowiu do "Historii Necronomiconu" wskazuje na podobieństwo nazw "Necronomicon" i "Astronomica" Maniliusza (Astronomica, l.m.; Astronomicon, l.p.), łacińskim traktatem o astronomii. Lovecraft znał i cytował to dzieło, o czym możemy się przekonać czytając jego artykuł "Mysteries of the Heavens" ("Tajemnice Niebios"), opublikowany 9 kwietnia 1915 roku w "Asheville Gazette News". HPL pisze tam: Maniliusz, odnosząc się do Drogi Mlecznej w swoim "Astronomiconie" [...].

Joshi rozbija tytuł na: "nekros" - nekros (umarły), "nemein" - nemein (rozważać, traktować), "-ikon"  -  "- ikon"  (przymiotnikowy przyrostek jednoznaczny z łacińskim "-icum"; angielskim "-ic", "-ical"; polskim "-iczny"). Widać tu, że naciągana interpretacja "-ikon" jako "eikon" (obraz, wizerunek = księga) jest niepotrzebna. Tak więc S. T. Joshi tłumaczy greckie "Nekronomikon" jako "Księga dotycząca umarłych".

W filmach "Evil Dead II" i "Army Of Darkness" pojawia się jeszcze inny wariant.  Pojawia się tam księga "Necronomicon ex Mortis". Jest to błędna forma łacińska. Poprawnie tytuł powinien brzmieć albo "ex Morte" (od śmierci), albo, co bardziej prawdopodobne, "ex Mortuis" (od umarłych).

--

* -  Jeśli słowo "Necronomicon" miałoby być pochodzić z greckiego, to powinno być zapisane jako "Nekronomikon" -

nekronomikon. W języku greckim litera "c" nie występuje.