W krótkim, pseudonaukowym eseju "Historia Necronomiconu" Howard Philips Lovecraft stara się przedstawić czytelnikom koleje losu złowieszczego manuskryptu i podaje garść informacji o jego autorze. W tekście przewijają się nazwiska oraz nazwy, które zasługują na krótkie wyjaśnienie, jako że pisarz miesza tu fikcyjne postaci z rzeczywiście istniejącymi. Przy tym popełnia od czasu do czasu rażące błędy, które tylko potęgują mętlik w głowach czytających.

"Ibn Khallikan, XII-wieczny biografista" - rzeczywiście istniał Ibn Khallikan, ale w jego "Biograficznym Słowniku" nie ma żadnej wzmianki o Abdulu Alhazredzie. Khallikan (1211 - 1282) żył w Egipcie i Syrii, gdzie w jej stolicy, Damaszku, pełnił funkcję kadi (głowy systemu sprawiedliwości). Jego słownik był pierwszym tego typu dziełem, którego ukończenie zajęło mu ponad dwadzieścia lat. To, że nie ma w nim żadnej wzmianki o Szalonym Arabie wcale nie dziwi - Ibn Khallikan umieszczał w swoim dziele informacje tylko o tych autorach, o których mógł usłyszeć z pierwszej ręki, od żyjących. Skoro sam żył w XIII wieku, nie mógł uzyskać wiadomości o domniemanym autorze Necronomiconu, który miał żyć w wieku VIII.

"Bajeczne Irem, Miasto Filarów" - Irem lub Iram, miasto wspominane zarówno w Koranie, jak i "Baśniach tysiąca i jednej nocy". Również Omar Khayyam pisze o Irem w swoich "Rubajatach" *. W tych arcydziełach arabskiej literatury opisuje się je jako miasto zniszczone przed wiekami, spoczywające pogrzebane pod piaskami pustyni. Często wspomina się o jego filarach, kolumnach i wieżach.

Według "Encyklopedii Britannica" Irem zostało wzniesione przez mityczne plemię Ad,  zamieszkujące region Hadramaut ** , za panowania swojego ostatniego władcy, Shedada. Po zniszczeniu miasto stało się niewidzialne dla ludzkiego oka. Czasem jednak - jak powiadają Arabowie - jakiś podróżnik, będący wybrańcem niebios, dostępuje przez chwilę zaszczytu ujrzenia tego wspaniałego miasta. W 1975 roku na terenie wykopalisk archeologicznych miasta Ebla odkryto tysiące tabliczek. Tam też odnaleziono i informacje o Irem, co dało badaczom dowody na to, że nie jest to tylko legenda. W 1984 r. archeolodzy, po przebadaniu zdjęć satelitarnych zrobionych przez wahadłowiec Challenger, odkryli kilka zasypanych miast w Zatoce Perskiej, w rejonie zwanym "Atlantydą Piasków". Obszar ten był centrum handlu kadzidłem pomiędzy 2800 p.n.Chr. a 100 p.n.Chr. Jednym z tych miast jest Ubar, które naukowcy identyfikują z mitycznym Irem.

"Olaus Wormius, tłumaczenie Necronomiconu z 1228 r." - Olaus Wormius rzeczywiście istniał, tyle że... 400 lat później. Według S. T. Joshiego błąd ten wyniknął z mylnego odczytania informacji zawartych w "Krytycznych Uwagach o Pieśniach Osjana" Hugh Blair'a. W jednym ze zdań tego dzieła mowa jest o trzynastowiecznym duńskim historyku i o Olausie Wormiusie. Lovecraft mylnie przyjął, że jest to jedna osoba. Olaus Wormius (Ole Wurm) był duńskim fizykiem, żyjącym w latach 1588-1654. Pisał m.in. o literaturze rodzinnego kraju. Jego najważniejszym dziełem jest traktat o kamieniu filozoficznym "Liber Aureus Philosophorum" (1625).

"Tłumaczenie dr Dee" - dr John Dee był szesnastowiecznym astrologiem, magiem i szpiegiem na dworze królowej Elżbiety I. Później bawił w Europie, m.in. w Polsce i Czechach.

W "Wahadle Foucaulta" Umberto Eco sugeruje, że Dee był templariuszem i różokrzyżowcem. Zajmował się on magią anielską, tzw. enochiańską, będącą jedną z najtrudniejszych systemów magii rytualnej. Przy pomocy Edwarda Kelly, będącym jego medium, nawiązywał kontakt z istotami, które nazywał Aniołami. Wydaje się raczej dziwne, by człowiek parający się rozmowami z niebiańskimi stworzeniami, tłumaczyć miałby najmroczniejszy manuskrypt, który wyszedł spod pióra człowieka.

Pierwszy raz Johna Dee z Necronomiconem związał Frank Bellknap Long, który uważał jednak, że angielski mag nie tyle był tłumaczem księgi, co jej autorem. Dopiero Lovecraft w "Historii Necronomiconu" stwierdził, że Dee przetłumaczył ów bluźnierczy manuskrypt. Do tego tłumaczenia odwołuje się później w opowiadaniu "The Dunwich Horror".

Jako ciekawostkę można dodać, że kiedy Aleister Crowley nawiązał kontakt z aniołami Johna Dee, sporządził portret jednego z nich - istoty o imieniu Lam (po lewej). Jak można zauważyć oglądając ten portret, Lam jest łudząco podobny do... "szaraków", czyli małych istot uprowadzających ludzi na pokład UFO.

PRZYPISY:

* -  Rubajaty - rubai, rubajaty, specyficzna strofa w poezji Bliskiego i Środkowego Wschodu, która w XI-XII w.przekształciła się w samodzielny refleksyjno-filozoficzny gatunek poetycki, spopularyzowany w Europie po przełożeniu rubai perskiego poety Omara Chajjama (XI-XII w.) w formie parafraz przez F. Fitzgeralda (1859). Rubai były naśladowane przez niektórych poetów XIX i XX w., także w Polsce, np. Rubayaty wojenne M. Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej (Ostatnie utwory, Londyn 1956).

** -  Hadramaut -  lub Hadhramaut - królestwo na Płw. Arabskim w okresie przedmuzułmańskim; obecnie region nad Zatoką Aden w południowo-wschodnim Jemenie. Głównym miastem regionu jest port Mukalla. W Biblii Hadramaut nazywane jest Hazarmaveth.